عمليات اندلس بود كه پس از آن سراسر جهان اسلام را فراگرفت . بنابراين مىتوان نبرد زلاقه را آغاز سرنوشت‌ساز جنگهاى صليبى برشمرد . 1 . وضعيت عمومى الف . اوضاع در جبهه‌هاى اسلامى مسلمانان در قرن دهم ميلادى نيروى بزرگى را در اسپانيا مقابل مسيحيت تشكيل مىدادند . مسيحيان هر شهرى را كه پيش از آن گرفته بودند از دست دادند . در نيمهء اين سده ، عبدالرحمن سوم ( 278 - 350 / 891 - 961 ) رئيس بلامنازع شبه‌جزيره بود . مرگ وى موجب اندكى آسايش و آرامش گرديد ؛ چرا كه جانشين وى يعنى حكم دوم - مستنصر ( 302 - 366 / 914 - 976 ) به پيكار با فاطميان و ادريسيان در مراكش و مغرب شهرت داشت . به هر حال وى پس از درگذشت وزير « محمد بن ابىعامر » معروف به منصور بر اوضاع مسلط شد . منصور مرد پيكار و جهاد بود . « جنگهاى او به بيش از پنجاه نبرد بالغ مىشود . فتوح بسيارى داشت . بيشتر وقتها در سال در كمتر از دو جنگ شركت نمىكرد . جنگ « شنت ياقب » او از همه پرآوازه‌تر است . او تنها بيست هزار جنگجوى مزدور در سپاه خويش داشت » . « 1 » « ليون » مهم‌ترين مملكت مسيحى در اسپانيا بود ؛ كه مورد تهاجم منصور قرار گرفت . در سال 981 م منصور بر سموره « 2 » در جنوب ليون چيره شد و در سال 996 م خود ليون را ويران ساخت .

--> ( 1 ) . دربارهء ابوعامر نوشته‌اند كه او گرد و غبارهايى را كه در جنگ به چهره‌اش نشسته بود گرد مىآورد . هر جا منزل مىكرد خدمتكارانش با حوله آن را جمع مىكردند به طورى كه يك كيسه بزرگ شد . او توصيه كرد كه آن غبار را با حنوطش درآميزند . هر كجا مىرفت آن را با خود داشت ( همراه با كفنش ، چون انتظار مرگ مىكشيد ) . او كفنش را از پاك‌ترين درآمدش ، يعنى ارث پدرى و نخ‌ريسى دخترانش تهيه كرده بود و هميشه از خداوند مىخواست كه او را در راه جهاد بميراند . همين طور هم شد و او در شهر سالم ( ) در گذشت و در همانجا به خاك سپرده شد و بر قبرش چنين نوشتند . آثاره تُبينك عن اوصافه * حتى كأنك بالعيان تراه تاللّه لا يأتى الزمان بمثله * أبداً ولا يحمى الثغور سواه [ آثار او اوصافش را چنان برايت باز مىنماياند كه گويى او را به چشم مىبينى ] [ به خدا سوگند ، روزگار ديگر همانندش را هرگز نخواهد آورد و از مرزها كسى جز او دفاع نمىكند ] ( نفح الطيب : 1 / 396 - 416 ؛ الذخيره ، ابن بسام ، مجلد يكم از بخش چهارم ، ص 39 - 58 ) . ( 2 ) . 1 . .